Fjalim për 1 Maj në Uster

Është një nder i madh për mua që sot, në 1 Maj, të mund të flas para jush.

Kjo ditë ka për mua një domethënie të veçantë – jo vetëm politikisht, por edhe personalisht.

Sepse pikërisht sot është ditëlindja e babait tim.

Babai im ka punuar si elektricist.

Ai ishte punëtor në kuptimin më të plotë të fjalës.

Një njeri që gjithë jetën e tij ka punuar fort – shpesh në kushte që sot vështirë se mund t’i imagjinojmë.

Babai im erdhi në Zvicër në fund të viteve 1970.

Jo si turist.

Jo me premtime të mëdha.

Por si sezonal.

Kjo do të thoshte: ai duhej të linte gruan dhe fëmijët në atdhe.

Një lidhje e mbajtur për muaj të tërë – në një kohë kur nuk ekzistonin as WhatsApp e as Viber.

Madje, jo çdo shtëpi kishte as telefon fiks.

Për ne fëmijët ishte e vështirë.

Për nënën time ishte e vetmuar.

Për babain tim ishte një jetë mes dy botësh – me punë të rëndë këtu dhe një zemër të copëtuar atje.

Dhe megjithatë, prindërit e mi nuk u dorëzuan kurrë.

Ata morën mbi vete çdo sakrificë për të ndërtuar këtu në Zvicër një jetë të re –
për veten,
për ne fëmijët,
për të ardhmen tonë.

Që sot qëndroj para jush lidhet me forcën e tyre.
Me guximin e tyre.

Dhe me besimin e tyre se përpjekja shpërblehet.

Prandaj sot nuk qëndroj këtu vetëm si deputete kantonale.

Unë qëndroj këtu

si fëmijë punëtori.

Si bijë e një elektricisti.

Si bijë e një nëne

që ishte shtëpiake sepse duhej – dhe që në atë kohë e mbajti familjen tonë pothuajse e vetme.

Si motër e një instaluesi sanitar.

Si motër e një shitëseje.

Si bashkëshorte e një armaturisti.

Si nënë e dy mekanikëve të automjeteve.

Unë jam pjesë e një familjeje që kurrë nuk e ka humbur dinjitetin, krenarinë dhe vullnetin për të jetuar.

Dhe e di nga përvoja ime: Nga puna mund të jetohet me dinjitet vetëm kur paga mjafton për jetesë.

Për këtë qëndrojmë sot këtu.

1 Maji na kujton se paga të drejta, kushte të sigurta pune dhe të drejta sociale nuk janë kurrë rastësi.

Ato janë fituar me luftë.

Nga gra dhe burra që patën guximin të ngrihen në këmbë. Dhe duhet të mbrohen vazhdimisht.

Prandaj motoja jonë sot është: “Të mbrojmë punët dhe pagat – Jo izolimit.”

Sepse izolimi nuk mbron njerëzit.
Izolimi nuk mbron vendet e punës.
Izolimi nuk mbron pagat.

Ajo që bën vërtet izolimi është: Ai përçan.
Ai krijon frikë.
Ai i vë njerëzit kundër njëri-tjetrit.
Ai i shpall disa njerëz si problem.

Po ju them hapur: Po të ishte ky vend dikur aq i mbyllur sa kërkojnë disa sot,
unë sot nuk do të isha këtu.

Nuk do të kisha pasur kurrë mundësinë të merrja përgjegjësi.
Nuk do të isha në Këshillin Kantonal.
Nuk do të qëndroja sot në këtë foltore.

Unë jam një shembull se çfarë bëhet e mundur
kur një vend është i hapur,
kur ofron mundësi,
kur i pranon njerëzit në vend që t’i përjashtojë.

Prandaj nuk do të lejojmë të përçahemi.
As sot.
As nesër.
Kurrë.

Të dashur shokë e shoqe

Sot na thuhet se një pjesë e madhe e problemeve tona kanë një emër: migrimi.

Qira shumë të larta? Migrimi.
Trena të mbushur? Migrimi.
Zgjerim i pakontrolluar i territorit? Migrimi.

Dhe pikërisht këtu ndërhyn iniciativa e ashtuquajtur
“Jo Zvicër me 10 milionë banorë!”

Ajo që në pamje të parë duket teknike, në të vërtetë është thellësisht ideologjike –
dhe mbi të gjitha një iniciativë shpërqendruese.

Thelbi i saj është ky: Në popullsinë rezidente do të përfshihen vetëm ata njerëz
që jetojnë më shumë se 12 muaj në Zvicër.

Çfarë do të thotë kjo konkretisht?

Migrantët mund të vazhdojnë të vijnë për të punuar –
por do të duhej të largoheshin të paktën një herë në vit.

Dhe kështu kthehemi aty ku ishte babai im:
te statusi sezonal.

Një status që i linte njerëzit të punonin,
por ua mohonte të drejtat themelore.

Pa të drejtë bashkimi familjar.
Pa siguri.
Pa perspektivë.
Pa një shtëpi të vërtetë.

SVP-ja do fuqi punëtore.
Por nuk do njerëz.
Do duar –
por jo zëra.
Do punë –
por jo të drejta.

Unë jam vajza e një sezonalit.

Dhe e di çfarë ka nënkuptuar ky status.

Jo në teori.
Por në jetën reale.

E di si është të shohësh babanë vetëm disa javë në vit.
Si është të ndahesh vazhdimisht.
Si është të presësh.

Më kujtohet sa shumë më mungonte babai.
Aq shumë, sa që nuhasja një pulovër të tij,
të cilën e kishte lënë në shtëpi.

Mendoja se kështu do të isha më afër tij.

Ajo që nuk dija atëherë:
Ishte zakonisht aromë zbutësi rrobash,
jo vërtet aroma e babait.

Por për një fëmijë kjo nuk ka rëndësi.
Për një fëmijë rëndësi ka vetëm afërsia.
Dhe ajo mungonte.

Kjo iniciativë dëshiron pikërisht kthimin në këto padrejtësi.
Një politikë që ndan familjet.
Një sistem që i mban njerëzit qëllimisht në pasiguri.
Një shfrytëzim i organizuar.

Kjo është e padenjë.
Dhe nuk duhet ta lejojmë kurrë më.

Por kjo nuk është e gjitha.

Pranimi i kësaj iniciative do të kishte pasoja të rënda.

Do të çonte në daljen nga marrëveshje ndërkombëtare si Konventa për Refugjatët.
Do të hapte rrugën për sistem kontingjentesh për punëtorët e huaj.

Kjo do të thotë: Punëtorët do të vijnë –
por vetëm përkohësisht.
Pa të drejta.
Pa familje.
Pa të ardhme.

Kjo iniciativë cenon në mënyrë strukturore të drejtën për jetën familjare.
Krijon një shoqëri me dy klasa.
Dhe ul mbrojtjen për të gjithë punëmarrësit.

Sepse duhet ta themi qartë: Kur njerëzit janë të shantazhueshëm,
kur nuk kanë të drejta,
atëherë të gjitha pagat bien nën presion.

Izolimi nuk i mbron punëtorët.
Ai i dobëson ata.

Të dashur miq

1 Maji është dita e solidaritetit.
Dita e dinjitetit.
Dita e rezistencës kundër padrejtësisë.

Sot jemi këtu
për njerëzit që e mbajnë këtë vend në këmbë.
Për ata që punojnë, por nuk mund të vendosin.
Për ata që paguajnë taksa, por nuk kanë të drejtë vote.

Ne u themi:
Ju shohim.
Ju dëgjojmë.
Luftojmë në anën tuaj.

Sepse një politikë diskriminuese godet gjithmonë të parët ata,
që kanë më pak mundësi të mbrohen.

Dhe pikërisht për këtë na duheni ne.
Ata që kanë zë.
Ata që marrin përgjegjësi.

Unë jam rritur si vajza e një sezonalit.
Babai im lejohej të punonte këtu –
por jo të qëndronte.

Lejohej të ndërtonte me duart e tij –
por jo të vendoste.

Sot qëndroj këtu.
Si vajza e tij.
Si deputete kantonale.
Me të drejtë vote.
Me përgjegjësi.

Mes këtyre dy pikave nuk qëndron një mrekulli.
Qëndron solidariteti.
Qëndron lufta politike.
Qëndron përparimi i fituar nga brezat para nesh.

Dhe këtë urë nuk duhet ta shembim.

Kur shoh sot në fytyrat tuaja,
nuk shoh numra.
Nuk shoh kuota.
Nuk shoh tituj gazetash.

Shoh njerëz.
Njerëz që e mbajnë këtë vend.
Njerëz puna e të cilëve është thelbësore –
edhe kur zërat e tyre shpesh nuk dëgjohen.

Si fëmijë kam nuhatur një pulovër
për të qenë afër babait tim.
Sot mbaj me vete diçka tjetër:
dinjitetin e tij,
përkushtimin e tij,
dhe kërkesën e tij për t’u trajtuar si njeri.

Dhe ju premtoj:
Sa kohë që mbaj përgjegjësi politike,
kjo Zvicër nuk do të kthehet prapa
në një kohë
ku njerëzit vetëm toleroheshin, ndaheshin
dhe shfrytëzoheshin pa të drejta.

Kurrë më status sezonal.
Kurrë më punë pa perspektivë.
Kurrë më familje pa të ardhme.

Le të luftojmë që
çdo punë të respektohet,
çdo njeri të mund të jetojë nga paga e tij,
izolimi të mos ketë vend,
dhe solidariteti të jetë më i fortë se frika.

Faleminderit që jeni këtu.
Faleminderit për punën tuaj.
Faleminderit për zërin tuaj.
Dhe faleminderit që më dhatë mundësinë të flas sot para jush.